چرا اعتیاد؟

چرا اعتیاد؟

چرا اعتیاد؟؟؟

یکی از واژگان پرتکرار در ادبیات آسیب‌های اجتماعی کلمه اعتیاد است. واژه ای که نزد بیشتر افراد جامعه نیز شناخته شده است و هر از چندی برای برچسب زدن به رفتار ناسازگارانه و عادات نامطلوب نیز به کار می‌برند. به لحاظ تاریخی ذهن جامعه ما در موضوع  اعتیاد با عباراتی چون "اعتیاد بلای خانمانسوز" آشناست؛ ذهنیتی که در سینما و رسانه نیز به انواع مختلف خاطره دارد. این بدان معناست که مدت‌هاست مخاطرات اعتیاد مورد توجه بوده و جامعه ما نسبت به شایع شدن آن نگران بوده است. با این همه هنوز اعتیاد یکی از بزرگترین آسیب‌های اجتماعی و گاها به عنوان مادر سایر آسیب‌ها شناخته می‌شود و سوالی که به ذهن متبادر می‌کند این است که با این همه توجه چرا؟ چرا هنوز بعضی افراد معتاد می‌شوند؟

برخی پاسخ‌های احتمالی:

•    هیچکس به قصد اعتیاد مواد مصرف نمی‌کند.
•   افراد در هنگام شروع مصرف، درگیر مشکلات بزرگی هستند که در آن زمان موضوعاتی که همیشه مهم بوده دیگر برایشان اهمیتی ندارد.
•  فرهنگ هر دردی دوایی دارد باعث جستجوی درمان بدون ضابطه می شود.
•   ضعف در مهارت های حل مساله و قاطعیت باعث سوء مصرف مواد می شود.
•  نیاز به بیداری در برخی مشاغل یا موقعیت ها باعث شروع مصرف می شود.
•  فقر و فرهنگ غالب محلی که در تعاملات افراد با معتادین نقش دارد عامل اعتیاد است.
•  فراوانی و سهل الوصول بودن این مواد باعث اعتیاد می شود.
•   تعاملات ضعیف درون خانواده و یا ساختار معیوب خانوادگی باعث سرمایه گذاری افراد بر روابط آسیب زا می شود.
•  اثر آنی مواد در تسکین یا حالات سرخوشی باعث جذابیت مواد است ......
•   مصرف مواد دروازه ای مثل قلیان در جامعه قبحی ندارد و در  تفریحات خانوادگی هم استفاده می‌شود.
•        ....

می‌توان تعداد بسیار زیادی دلیل احتمالی یا حتی چند نوع دسته‌بندی برای عوامل احتمالی در نظر گرفت با این وجود هنوز همه عوامل را نمی دانیم  و مهم‌تر آنکه همه آن‌ها را نمی‌توانیم کنترل کنیم. سوال اینکه در حاضر در راستای آنچه می‌دانیم و می‌توانیم کنترل کنیم تا خود و خانواده‌هایمان از این آسیب در امان باشیم اقدام می‌کنیم؟ آیا در نه گفتن به اولین مصرف نقش داریم؟ رویکردمان به مصرف قلیان چیست؟ روابط ما اعضای خانواده به ویژه فرزندان چگونه است؟

نویسنده: جناب آقای دکتر مجتبی سلطانی، روانشناس، رئیس اداره مشاوره دانشجویی